خبر جدید · سلامت‌یار

غربالگری تکامل کودک با پرسشنامه ASQ در سلامت‌یار؛ از ۲ ماهگی تا ۶ سالگی

حالا والدین می‌توانند پرسشنامه‌های معتبر ASQ-3 و ASQ:SE-2 را مستقیم در اپلیکیشن سلامت‌یار تکمیل کنند. فرم متناسب با سن کودک خودکار انتخاب می‌شود و نتیجه‌ی ساده و قابل فهم، همراه با راهنمای قدم‌های بعدی، بلافاصله نمایش داده می‌شود.

ورود به سلامت‌یارپرسش‌های متداول
تکامل کودکASQ-3ASQ:SE-2۲ تا ۶۰ ماهگیآنلاین و خودکار

تکامل کودک چیست و چرا باید زود بررسی شود؟

تکامل کودک یعنی یادگیری تدریجی مهارت‌هایی مثل حرف زدن، حرکت کردن، بازی، حل مسئله و ارتباط عاطفی با اطرافیان. هر کودک ریتم خودش را دارد، اما اگر تأخیر در یکی از این حیطه‌ها زود شناسایی شود، مداخله و تمرین در سال‌های اول زندگی بیشترین اثر را دارد. پرسشنامه‌ی ASQ دقیقاً برای همین ساخته شده است: ابزاری ساده که والدین خودشان آن را پر می‌کنند و در صورت نیاز به ارزیابی دقیق‌تر راهنمایی می‌شوند.

💬

ارتباط

صدا درآوردن، پاسخ دادن، حرف زدن و فهمیدن گفته‌ها.

🏃

حرکات درشت

نگه داشتن سر، غلت زدن، نشستن، ایستادن و راه رفتن.

✋

حرکات ظریف

گرفتن اشیا، استفاده از انگشتان و هماهنگی دست و چشم.

🧠

حل مسئله

کنجکاوی، دنبال کردن اسباب‌بازی، کاوش و یادگیری.

🤝

شخصی-اجتماعی

لبخند، بازی با دیگران و مهارت‌های روزمره.

پرسشنامه‌ی ASQ چیست؟

ASQ مخفف «Ages and Stages Questionnaires» یا «پرسشنامه‌های سنین و مراحل» است؛ ابزار غربالگری تکامل کودک که در بسیاری از کشورها و در برنامه‌ی کشوری مراقبت کودکان ایران نیز با راهنمای اجرایی وزارت بهداشت به کار می‌رود. دو نسخه‌ی اصلی آن در سلامت‌یار در دسترس است:

پرسشنامهچه چیزی را می‌سنجد؟بازه‌ی سنی
ASQ-3 (مهارت‌ها)پنج حیطه‌ی ارتباط، حرکات درشت، حرکات ظریف، حل مسئله و شخصی-اجتماعیحدود ۲ تا ۶۰ ماهگی؛ ۲۱ فرم سنی
ASQ:SE-2 (رفتار و احساسات)رفتار، هیجان و مهارت‌های اجتماعی-عاطفی کودکحدود ۲ تا ۶۰ ماهگی؛ ۹ فرم سنی

فرم‌های ASQ-3 در سنین ۲، ۴، ۶، ۸، ۹، ۱۰، ۱۲، ۱۴، ۱۶، ۱۸، ۲۰، ۲۲، ۲۴، ۲۷، ۳۰، ۳۳، ۳۶، ۴۲، ۴۸، ۵۴ و ۶۰ ماهگی و فرم‌های ASQ:SE-2 در ۲، ۶، ۱۲، ۱۸، ۲۴، ۳۰، ۳۶، ۴۸ و ۶۰ ماهگی طراحی شده‌اند.

غربالگری تکامل در سلامت‌یار چگونه کار می‌کند؟

  1. ۱

    ثبت فرزند در بخش مادر و کودک

    با ثبت تاریخ تولد، سلامت‌یار سن دقیق کودک را محاسبه می‌کند. ثبت چند فرزند هم ممکن است.

  2. ۲

    انتخاب خودکار پرسشنامه‌ی مناسب سن

    لازم نیست دنبال فرم بگردید؛ فرم هر سن و بازه‌ی مجاز تکمیل آن، همراه با شمارش روزهای باقی‌مانده نمایش داده می‌شود.

  3. ۳

    پاسخ دادن در ۱۵ تا ۲۰ دقیقه

    برای هر رفتار «اغلب»، «گاهی» یا «به‌ندرت» را انتخاب کنید. پاسخ‌ها خودکار ذخیره می‌شوند و می‌توانید بعداً ادامه دهید.

  4. ۴

    دریافت نتیجه و قدم‌های بعدی

    نتیجه در هر حیطه رنگ‌بندی می‌شود و پیشنهاد تمرین یا مشورت با پزشک ارائه می‌شود.

  5. ۵

    یادآوری نوبت بعدی و مشاهده‌ی روند

    تاریخ پرسشنامه‌ی بعدی اعلام می‌شود و سابقه‌ی نتایج برای مقایسه‌ی روند رشد کودک نگه‌داری می‌شود.

نتیجه‌ی غربالگری را چطور بخوانیم؟

نتیجه‌ی هر حیطه با نقاط برش همان سن سنجیده می‌شود و یکی از سه وضعیت زیر را نشان می‌دهد:

در مسیر مناسب

تکامل کودک در این حیطه مطابق سن است. به بازی و گفتگو با کودک ادامه دهید.

تمرین و پیگیری

چند مهارت هنوز در حال شکل‌گیری است. سلامت‌یار فهرستی از مهارت‌های قابل تمرین در خانه را پیشنهاد می‌دهد و بهتر است ارزیابی را بعداً تکرار کنید.

مشورت با پزشک

بهتر است نتیجه با پزشک کودک یا مرکز خدمات جامع سلامت در میان گذاشته شود. این به معنی بیماری نیست، بلکه نیاز به بررسی دقیق‌تر است.

نمودار نتیجه‌ی غربالگری تکامل کودک در پنج حیطه با نقاط برش سبز، زرد و قرمز در اپلیکیشن سلامت‌یار
نمونه‌ی نتیجه‌ی غربالگری در سلامت‌یار: جایگاه کودک در هر حیطه روی نوار رنگی نقاط برش نشان داده می‌شود (تصویر نمونه).

نتیجه‌ی پرسشنامه تشخیص پزشکی نیست و جایگزین ویزیت نمی‌شود. اگر نگرانی دارید، حتی با نتیجه‌ی مطلوب، با پزشک کودک صحبت کنید.

مزیت‌ها برای والدین

  • تکمیل پرسشنامه از خانه، در هر ساعت و با گوشی همراه
  • فرم دقیق هر سن بدون نیاز به جست‌وجو یا پرینت کاغذی
  • تفسیر ساده، رنگ‌بندی‌شده و بدون اصطلاحات پیچیده
  • پیشنهاد بازی و تمرین متناسب با مهارت‌های در حال رشد
  • امکان ثبت نگرانی‌ها و همراه بردن نتیجه برای پزشک
  • ویزیت آنلاین با متخصص کودک در صورت نیاز
  • ادغام با نمودار رشد استاندارد WHO، برنامه‌ی واکسیناسیون و نقاط عطف رشدی در همان بخش مادر و کودک

پرسش‌های متداول درباره‌ی غربالگری تکامل کودک

پرسشنامه‌ی ASQ را از چه سنی می‌توان پر کرد؟

از حدود ۲ ماهگی تا ۶۰ ماهگی (۵ سالگی)؛ فرم متناسب با سن کودک در سلامت‌یار خودکار انتخاب می‌شود.

تکمیل پرسشنامه چقدر زمان می‌برد؟

معمولاً ۱۵ تا ۲۰ دقیقه. پاسخ‌ها خودکار ذخیره می‌شوند و می‌توانید بعداً ادامه دهید.

اگر نتیجه «مشورت با پزشک» شد، یعنی کودک مشکل دارد؟

خیر. این نتیجه تشخیص نیست و فقط نشان می‌دهد بررسی دقیق‌تر توسط پزشک یا مرکز خدمات جامع سلامت مفید است. بسیاری از کودکان پس از ارزیابی در مسیر عادی هستند.

هر چند وقت یک‌بار باید غربالگری تکرار شود؟

در سنین مشخصی (مثلاً ۲، ۴، ۶ و ۸ ماهگی و سپس سنین بعدی) فرم جدید وجود دارد. سلامت‌یار تاریخ پرسشنامه‌ی بعدی را اعلام می‌کند.

تفاوت ASQ-3 و ASQ:SE-2 چیست؟

ASQ-3 مهارت‌های رشدی (ارتباط، حرکات و حل مسئله) را می‌سنجد و ASQ:SE-2 رفتار و مهارت‌های اجتماعی-عاطفی کودک را بررسی می‌کند.

آیا می‌توان نتیجه را با پزشک در میان گذاشت؟

بله. صفحه‌ی نتیجه شامل جزئیات نمره‌ها برای پزشک و نگرانی‌هایی است که ثبت کرده‌اید؛ می‌توانید آن را همراه ببرید یا ویزیت آنلاین بگیرید.

تکامل فرزندتان را از همین امروز دنبال کنید

سلامت‌یار، همراه خانواده از پیش از بارداری تا ۶ سالگی کودک. برای آشنایی با امکانات یا همکاری سازمانی با ما در تماس باشید.

ورود به سلامت‌یارتماس با ماپشتیبانی۰۲۱-۹۱۰۱۲۵۶۶

بیشتر بخوانید: معرفی کامل اپلیکیشن سلامت‌یار

منبع: «دستور عمل اجرایی ابزار غربالگری تکامل ASQ-3 و ASQ:SE-2»، اداره سلامت کودکان، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی. این خبر جنبه‌ی آموزشی دارد و جایگزین مشاوره‌ی پزشک نیست.