غربالگری متابولیک ارثی نوزادان در سلامتنگار؛ از پذیرش نمونه تا جوابدهی
برنامهٔ غربالگری بیماریهای متابولیک ارثی نوزادان اکنون بهصورت یکپارچه در سامانهٔ سلامتنگار اجرا میشود: ثبت اطلاعات نوزاد و نمونهٔ کارت فیلتر، صدور بارکد، ورود نتایج آزمایشگاهی و جوابدهی، همه در یک مسیر و بدون کاغذبازی.
بسیاری از اختلالات متابولیک ارثی در روزهای ابتدای تولد علامت مشخصی ندارند، اما با یک نمونهٔ کوچک خون از پاشنهٔ پا و آزمایش در بازهٔ زمانی مناسب قابل شناسایی هستند. تشخیص زودهنگام یعنی شروع درمان پیش از بروز عوارض جدی. این ماژول، مسیر اجرایی این برنامه را برای مراکز بهداشتی، شبکهها و آزمایشگاهها منظم و قابل پیگیری میکند.
🍼
تشخیص زودهنگام
نمونهگیری در بازهٔ توصیهشده و هشدار هوشمند برای نمونههایی که خارج از بازه ثبت میشوند.
🔗
ردیابی کامل نمونه
هر نمونه با شمارهٔ کارت فیلتر و بارکد پذیرش در تمام مراحل از مرکز نمونهگیری تا آزمایشگاه قابل پیگیری است.
📊
گزارشهای مدیریتی
گزارش تعداد پذیرش به تفکیک شبکه و معاونت بهداشتی، با خروجی چاپ و اکسل.
مسیر کار در سامانه؛ گامبهگام با تصویر
تصاویر زیر از محیط سامانه (با دادههای آزمایشی) گرفته شده است. مراحل برنامه در شش گام انجام میشود.
۱
پذیرش و دریافت نمونهٔ غربالگری
ثبت اطلاعات نوزاد (نام، تاریخ و ساعت تولد، جنسیت، سن بارداری، کد ملی در صورت وجود) و شمارهٔ همراه مادر. در بخش نمونهگیری، شمارهٔ کارت فیلتر، محل و نوبت نمونهگیری (اول تا چهارم)، وضعیت نمونه (ارسالی یا داخل مرکز) و تاریخ نمونهگیری ثبت میشود. سن هنگام نمونهگیری بهصورت خودکار محاسبه میشود و اگر خارج از بازهٔ ۳ تا ۵ روزگی باشد، سامانه هشدار میدهد. ثبت شمارهٔ کارت فیلتر تکراری نیز اعلام میشود.
محاسبهٔ خودکار سن نمونهگیریهشدار خارج از بازههشدار کارت تکراری
بخش اطلاعات نوزاد در فرم پذیرش (دادههای نمایشی)بخش نمونهگیری؛ هشدار «روز ۲ — خارج از بازهٔ ۳ تا ۵»
۲
اطلاعات بالینی و زایمان
وزن، قد و دور سر هنگام تولد، نوع زایمان، نوع تغذیه (شیر مادر، شیر مصنوعی یا هر دو)، تولد زودرس، چندقلویی، مصرف داروی خاص، سابقهٔ بستری و دریافت خون، و سابقهٔ بیماری متابولیک در مادر، پروندهٔ نمونه را کامل میکنند.
اطلاعات بالینی: وزن، قد، دور سر، نوع زایمان و تغذیهپرسشهای بالینی و سابقهٔ مادر
۳
ثبت پذیرش و صدور بارکد
با یک کلیک، پذیرش ثبت و کد پذیرش و بارکد نمونه صادر میشود. نوار وضعیت کنار فرم (نوزاد، نمونهگیری، ثبت پذیرش، بارکد) پیشرفت کار را نشان میدهد و چاپ بارکد و دسترسی به پیوندهای پرونده (غربالگری، پروندهٔ نوزاد، مراجعه و پذیرش آزمایشگاه) از همین صفحه ممکن است.
چاپ بارکد پذیرش با ابعاد قابل تنظیم
۴
فهرست غربالگریها و گزارشها
فهرست غربالگریهای ثبتشده با جستجو بر اساس شمارهٔ فیلتر، بارکد، نام نوزاد یا کد ملی و فیلتر تاریخ، مرکز نمونهگیری و معاونت بهداشتی. از همینجا میتوان پذیرش را ویرایش کرد، بارکد را دوباره چاپ کرد و «گزارش تعداد پذیرش به تفکیک شبکه» را گرفت. «گزارش متابولیک» امکان انتخاب ستونهای دلخواه (مثل سن نوزاد، وزن، نتیجه و Brief Result MS/MS) را میدهد و «گزارش تجمیعی» پذیرشها را بر اساس سال، ماه، معاونت و شبکه جمع میزند.
فهرست غربالگریهای ثبتشده (ردیفهای آزمایشی)«گزارش متابولیک»: انتخاب ستونهای دلخواه«گزارش تجمیعی» با فیلتر تاریخ، معاونت و شبکهگزارش تعداد پذیرش به تفکیک شبکه و ماه (چاپ و اکسل)
۵
آزمایشگاه: برگهٔ ارزیابی و دادههای دستگاه
آزمایشگاه میتواند برگهٔ ارزیابی نمونههای متابولیک را چاپ کند، فهرست پذیرشها را با خروجی اکسل بگیرد و فایل اکسل خروجی دستگاه را در بخش «اطلاعات دستگاه» بارگذاری کند. مقادیر آنالیتها (مانند Phe، Tyr، Cit، Arg و نسبتهای آنها) به پذیرشها متصل میشود.
لیست کاری آزمایشگاه: جستجو، دریافت اکسل، چاپ و ارسال نمونه
۶
ورود جواب، تأیید و جوابدهی
در پنجرهٔ ورود جواب، نتایج بر اساس پنلهای ACMG (شرایط اصلی و ثانویه) نمایش داده میشود و هر آنالیت در کنار محدودهٔ مرجع خود قرار دارد. ثبت جواب، تأیید نهایی و تأیید مسئول فنی انجام شده و در صفحهٔ «جوابدهی» با رنگبندی وضعیت (پذیرششده، ثبت جواب، تأیید مسئول فنی) و امکان چاپ گروهی پیگیری میشود.
ورود جواب بر اساس پنل ACMG و محدودهٔ مرجع
ویدیوی آموزشی برنامهٔ متابولیک ارثی نوزادان
همهٔ مراحل بالا را در ویدیوی کامل (حدود ۸ دقیقه) ببینید.
غربالگری متابولیک نوزادان در چه زمانی انجام میشود؟
طبق برنامهٔ کشوری، نمونهگیری از پاشنهٔ پای نوزاد معمولاً در روزهای سوم تا پنجم تولد انجام میشود. سامانه سن نوزاد را هنگام نمونهگیری محاسبه میکند و در صورت خارج بودن از این بازه هشدار میدهد.
آیا امکان ثبت نمونههای ارسالی از مراکز دیگر وجود دارد؟
بله؛ وضعیت نمونه بهصورت «ارسالی» یا «داخل مرکز» ثبت میشود و مرکز نمونهگیری، شبکه و معاونت بهداشتی نیز در پذیرش مشخص میگردد.
دادههای دستگاه آزمایشگاه چگونه وارد سامانه میشود؟
فایل اکسل خروجی دستگاه در بخش «اطلاعات دستگاه» بارگذاری میشود و مقادیر هر آنالیت به پذیرش مربوط متصل میشود تا برای ورود و تأیید جواب آماده باشد.
چگونه این ماژول را برای مرکز خود فعال کنیم؟
با تیم سلامتنگار از طریق صفحهٔ تماس، سامانهٔ پشتیبانی یا شمارهٔ ۰۲۱۹۱۰۱۲۵۶۶ در ارتباط باشید تا مشاوره و راهاندازی انجام شود.
برنامهٔ غربالگری نوزادان مرکز شما، دیجیتال و قابل پیگیری
برای مشاهدهٔ دمو یا راهاندازی ماژول متابولیک ارثی نوزادان با ما تماس بگیرید.